Wartość godziwa

Najlepszym odzwierciedleniem wartości godziwej instrumentów finansowych jest ich wartość rynkowa. W przypadku wielu produktów i transakcji, dla których wartość rynkowa nie jest dostępna, wartość godziwa musi być szacowana za pomocą wewnętrznych modeli opartych na dyskontowaniu przepływów finansowych.

Przepływy finansowe dla różnych instrumentów są wyznaczane zgodnie z ich indywidualną charakterystyką, a czynniki dyskontujące uwzględniają zmiany w czasie zarówno rynkowych stóp procentowych, jak i marż.

Wszystkie modelowe oszacowania zawierają pewną dozę arbitralności i dlatego odzwierciedlają wyłącznie wartość instrumentów, dla których zostały stworzone. W tych warunkach prezentowane wartości różnic między wartościami godziwymi i bilansowymi nie mogą być rozumiane jako korekty wartości ekonomicznej Grupy.

Główne założenia i metody zastosowane do oszacowania wartości godziwej aktywów i pasywów Grupy są następujące:

Należności i zobowiązania wobec banków (umowa strukturyzowana)

Jest to transakcja, na którą składa się jednoczesne nabycie długoterminowej zero kuponowej obligacji oraz zaciągnięcie długoterminowej pożyczki stało procentowej od emitenta obligacji.

Wartość godziwa obu stron transakcji została oszacowana poprzez zdyskontowanie związanych z nią przepływów finansowych w terminie zapadalności/wymagalności przy zastosowaniu bieżącej stopy zero kuponowej oraz marży przeskalowanej w celu dostosowania do bieżącego poziomu stóp rynkowych.

Pozostałe należności i zobowiązania wobec banków

Wartość godziwa tych instrumentów finansowych została wyznaczona poprzez zdyskontowanie bieżącymi stopami przyszłych przepływów kapitałowych i odsetkowych przy założeniu ich wystąpienia w terminach kontraktowych.

Kredyty i pożyczki udzielone klientom

Wartość godziwa instrumentów tego rodzaju bez terminu zapadalności oraz o krótkich terminach zapadalności, ze względu na ich krótkoterminowy charakter oraz stabilną w czasie politykę Grupy w odniesieniu do tego portfela, jest zbliżona do wartości bilansowej.

Dla zmienno-procentowych produktów leasingowych wartość godziwą oszacowano poprzez skorygowanie wartości bilansowej o zdyskontowane przepływy wynikające z różnicy marż.

Wartość godziwa instrumentów o określonym długim terminie zapadalności została oszacowana poprzez zdyskontowanie związanych z nimi przepływów finansowych w terminach i na warunkach wynikających z umów przy zastosowaniu bieżących stóp zero kuponowych oraz marż na ryzyko kredytowe. W przypadku kredytów mieszkaniowych, ze względu na ich długoterminowy charakter, do oszacowania przyszłych przepływów finansowych dodatkowo został uwzględniony, istotny w tym przypadku, efekt wcześniejszej spłaty.

Zobowiązania wobec klientów

Wartość godziwa tego rodzaju instrumentów bez terminu wymagalności lub o terminie wymagalności poniżej 3 miesięcy została uznana przez Grupę za zbliżoną do wartości bilansowej.

Wartość godziwa instrumentów o terminie wymagalności równym 3 lub więcej miesięcy została wyznaczona poprzez zdyskontowanie bieżącymi stopami przyszłych przepływów kapitałowych i odsetkowych w terminach kontraktowych.

Zobowiązania z tytułu emisji strukturyzowanych dłużnych papierów wartościowych

Zobowiązania z tytułu emisji strukturyzowanych dłużnych papierów wartościowych wyceniane są do wartości godziwej zgodnie z opracowanym przez Bank modelem. W modelu tym obliczana jest cena obligacji zerokuponowej, która następnie powiększana jest o cenę opcji stanowiącej podstawę strategii wbudowanej w daną obligację strukturyzowaną. W tabeli przestawiono jedynie część związaną z ceną obligacji, bez uwzględnienia ceny opcji.

Zobowiązania podporządkowane

Wartość godziwa tego rodzaju instrumentów finansowych została oszacowana na podstawie modelu stosowanego do wyznaczania wartości rynkowej obligacji o zmiennym oprocentowaniu przy bieżącym poziomie stóp rynkowych i historycznej marży na ryzyko kredytowe. Podobnie jak w przypadku portfela kredytowego Bank uwzględnia poziom marży pierwotnej jako składnika kosztu finansowania średnioterminowego pozyskanego w przeszłości w relacji do bieżącego poziomu marż dla podobnych instrumentów, o ile można je wiarygodnie określić. Ze względu na brak płynnego rynku pożyczek średnioterminowych jako punktu odniesienia dla ustalenia obecnego poziomu marż, przyjęto marżę historyczną.

Poniższa tabela przedstawia wyniki opisanych wyżej analiz na dzień 31 grudnia 2012 roku (tys. zł):
  Nota Wartość bilansowa Wartość godziwa
AKTYWA   
Kredyty i pożyczki udzielone innym bankom  15 1 392 424 1 446 903
Kredyty i pożyczki udzielone klientom * 18 40 232 240 38 686 940
ZOBOWIĄZANIA      
Zobowiązania wobec banków 26 2 491 745 2 549 452
Zobowiązania wobec klientów 29 41 434 077 41 445 995
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 31 900 016 910 707
Zobowiązania podporządkowane  35 613 610 607 159
* - Negatywny efekt wyceny portfela kredytowego do wartości godziwej jest w głównej mierze spowodowany wzrostem marż kredytowych w związku ze wzrostem kosztów refinansowania tych pozycji. Począwszy od 2008 roku polskie Banki podniosły marże dla nowo udzielonych kredytów, aby odpowiednio zrekompensować wzrost ryzyka wynikający z pogarszającej się zdolności kredytowej klientów. Stosowana przez Bank metodologia wyceny portfela kredytowego zakłada, że bieżące marże w najlepszy sposób odzwierciedlają istniejące warunki rynkowe i sytuację ekonomiczną. Analogiczna zasada jest szeroko stosowana do wyceny nie notowanych na aktywnych rynkach papierów dłużnych. W efekcie, paradoksalnie zawsze, kiedy Bank podnosi marże, spada wartość godziwa „starego” portfela kredytowego.

POBIERZ EXCEL

Poniższa tabela przedstawia dane wg stanu na dzień 31 grudnia 2011 roku (tys. zł):
  Nota Wartość bilansowa Wartość godziwa
AKTYWA      
Kredyty i pożyczki udzielone innym bankom  15 2 660 374 2 700 032
Kredyty i pożyczki udzielone klientom
18 41 332 337 40 338 424
ZOBOWIĄZANIA      
Zobowiązania wobec banków 26 2 084 456 2 142 727
Zobowiązania wobec klientów 29 35 395 147 35 394 421
Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych 31 1 141 007 1 129 520
Zobowiązania podporządkowane  35 911 988 906 290

POBIERZ EXCEL

Poniższa tabela przedstawia wartości bilansowe instrumentów wycenianych do wartości godziwej usystematyzowane według zastosowanej techniki określania wartości godziwej:

Dane w tys. zł., stan na 31.12.2012
  nota Kwotowania aktywnego rynku Techniki wyceny w oparciu o parametry pochodzące z rynku Techniki wyceny z wykorzystaniem istotnych parametrów nie pochodzących z rynku
AKTYWA        
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez Rachunek zysków i strat (przeznaczone do obrotu) 16      
- instrumenty pochodne     520 540 76 520
- papiery dłużne    46 791    
- akcje i udziały   138    
Instrumenty pochodne zabezpieczające 17   277 812  
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 19      
- papiery dłużne    3 037 728 3 598 724 113 578
- akcje i udziały       1 074
PASYWA        
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej przez Rachunek zysków i strat (przeznaczone do obrotu) 27      
- instrumenty pochodne oraz zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych     389 792 77 781
Instrumenty pochodne zabezpieczające 28   1 115 202  

POBIERZ EXCEL

Dane w tys. zł., stan na 31.12.2011
  nota Kwotowania aktywnego rynku Techniki wyceny w oparciu o parametry pochodzące z rynku Techniki wyceny z wykorzystaniem istotnych parametrów nie pochodzących z rynku
AKTYWA        
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez Rachunek zysków i strat (przeznaczone do obrotu) 16      
- instrumenty pochodne       339 529 59 725
- papiery dłużne    316 250      
- akcje i udziały   1 966    
Instrumenty pochodne zabezpieczające 17   130 636  
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 19      
- papiery dłużne    1 927 780 1 099 887 104 840
- akcje i udziały         1 088
PASYWA        
Zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej przez Rachunek zysków i strat (przeznaczone do obrotu) 27      
- instrumenty pochodne oraz zobowiązania z tytułu krótkiej sprzedaży papierów wartościowych     518 212 56 003
Instrumenty pochodne zabezpieczające 28   2 298 099  

POBIERZ EXCEL

Zmiany stanu wartości godziwych instrumentów wycenianych w oparciu o techniki wyceny z wykorzystaniem istotnych parametrów nie pochodzących z rynku w roku 2012 przedstawia poniższa tabela (dane w tys. zł.):

  Opcje na indeksy Opcje wbudowane w emitowane papiery dłużne i depozyty Opcje walutowe Obligacje komunalne Akcje i udziały
Stan na 1 stycznia 2012 46 778 (43 108) 52 104 840 1 088
Rozliczenie/sprzedaż/zakup 14 929 (20 105) (52) 7 813 (10)
Zmiana wyceny ujęta w Rachunku zysków i strat (w tym naliczenie odsetek) 1 672 (1 427) 0 925 (4)
Stan na 31 grudnia 2012 63 379 (64 640) 0 113 578 1 074

POBIERZ EXCEL

Copyright ©  Bank Millennium SA